Tekno’nun Eksikli Tarihi – 15

Politik dünyadan kozmik evrene; Tangerine Dream

Müziğin altmışlı yıllarını yönlendiren İngiliz ve Amerikan müzik sektörü, daha sonradan birer rock zenginine dönüşen ya da Sir unvanı alan ‘rock’n roll ilahları’ sayesinde, müzik kültürünü tüketim nesnelerinden oluşan bir fenomene çevirmişlerdi.

Bu sırada sadece ülke sınırları içinde elde ettikleri sınırlı başarıları kutlamakla yetinen Alman toplulukları ise, her işlerini amatör bir ruhla yapmayı seçiyorlardı. Önceleri ufak, ancak patlamaya hazır bir volkan kadar birikimli olan Alman müzik hareketi Berlin, Münih ve Düsseldorf çevresinde gelişiyordu.

 

1967 yılında Berlin’de doruk noktasına varan sol politik hareketlilik, bu kentin genç müzisyenlerini doğrudan etkileyen şeylerin başındaydı. Politikanın içinde olmaları, gelişmeleri izlemeleri ve kendilerini dünya görüşleri olan birer birey olarak geliştirmeleri, her ne kadar Amerikan ve İngiliz toplulukları kadar popüler olmasalar da, zihinsel açıdan Alman müzisyenlerini diğerlerinin birkaç adım ötesine yerleştiriyordu.   

Alman müziğinde açılan bu çığırda, Kraftwerk, Nektar, Amon Düül, Triumvirat, Embryo, Neu, Cluster gibi başı çekenlerden biri de gitarcı Edgar Froese liderliğinde kurulmuş olan Berlinli topluluk Tangerine Dream oldu.

1966 yılında klasik formatta dört kişiden kurulan topluluk, Beat kuşağının düşüncelerini de taşıyan bir psychedelic rock anlayışına yakındı. Dinleyenlerine mutlulukla birlikte iyi bir yarın umudunu aşılamak fikrine sahiplerdi.

Başkalarını yaptıklarını taklit ederek var olmak onursuzluğunu reddeden Tangerine Dream’in en büyük güç kaynağı Berlin’in politik ortamı oldu. Sosyal düşüncelerden kazandıklarını, yeni sesler ve ifade olanakları arayışlarına tahvil ettiklerinde, önlerine çıkan kapının üstünde elektronik müzik yazıyordu.     

Ülkedeki politik ivme, müziklerinde ilerici bir değişim bilinci yaşanmasını tetikledi. Çıktığı yıllarda dinleyicisinin müzik bilincini değiştirmeyi ve geliştirmeyi hedefleyen Tangerine Dream, işe yöntem olarak dinleyiciyle bireysel kontak kurmakla başladı. Yapısal açıdan müziklerini, iç bağlantılarına özen göstererek akıcı hale getirmeye dikkat ettiler; zihinsel akışı bölen sert tema değişikliklerinden ve kontrpuanlardan uzak durdular. Özellikle evrenin oluşumunun anlatıldığı 1972 tarihli “Zeit” albümü, bir başyapıttır. Düşsel ve matematiksel bir anlayışa sahip olan çalışmada, bir hızlanıp bir yavaşlayan med cezirler dikkat çeker.

Sonik açıdan da, teknolojideki gelişmeler adeta düşüncelerine hizmet eder gibiydi. Bir çok yeni icadı ilk onlar denediler; özellikle VCS-3 Synthesizer kullandılar. Yanı sıra mellotron ve egzotik çalgıların desteğini aldılar. Bu arada Froese gitar için çeşitli pedallar ve elektronik devreler icat ediyor, ses karakteristiğini bozmadan elektrik gitarın sınırlarını zorluyordu.

Bir şansları daha vardı. O da Berlin Senatosu tarafından finanse edilen bir müzik stüdyoya sahip olan, yakın arkadaşları ses mühendisi Thomas Kessler idi. Topluluk onun sayesinde asla sahip olamayacağı imkânlara kavuşuyor; hatta dönemin büyük markalarına elektronik cihazlar ürettiriyor ve albümlerinde bunların lansmanını yapıyorlardı.

Müziklerine kendilerinin onayı ile de takılan ‘bilinç açıcı kozmik müzik’ sıfatı, her açıdan büyük yenilikler sergilemekteydi. Uzak Doğu kökenli sağaltım öğretilerine, bilim kurguya ve her türden pozitif bilime yakınlığı ile açıklanabilen bu müzik, artan ünlerine paralel olarak gelişiyordu. Kendi ülkelerinin dışında en çok tanındıkları ülke Fransa idi. Yetmişli yıllarda Almanya ile benzer bir politik süreç yaşayan bu ülkede, önce 20 bin kişinin önünde çaldılar. Ardından Fransız Komünist Partisi tarafından organize edilen bir etkinlikte 400 bin izleyiciye seslendiler. Tangerine Dream, döneminde en bilinçli dinleyici sahip topluluk idi.

1973 yılında bir sarsıntı yaşadılar; dağılmanın eşiğine geldiler. Ancak imdatlarına Virgin plak şirketi yetişti. Londralı label ile sözleşme imzalamalarıyla birlikte İngiltere’ye yerleşen topluluk, “Phaedra” albümleri ile 1976 yılında İngiltere’de Top 20’ye girdi.

Bu noktadan sonra Tangerine Dream için bir başka yaşam başladı.